બીદાન કરવી તો પણ પાછી આવે છે સર

Question

Sathiyavarsha K · Answer

તમારો પ્રશ્ન બહુ જ મહત્વનો છે કે ભેંસને બીદાન (આર્ટિફિશિયલ ઇન્સેમિનેશન/નેચરલ સર્વિસ) કર્યા પછી પણ વારંવાર હીટ પર પાછી આવે છે. આ સમસ્યા ઘણા ખેડૂત મિત્રો પાસે જોવા મળે છે. ચાલો કારણ અને ઉપાય સમજીએ:

કારણો (શા માટે ગર્ભ નથી રહેતું)

યુટરસ (ગર્ભાશય) ઇન્ફેકશન – અંદર સૂજન કે ચેપ હોય તો બીદાન પછી ભ્રૂણ ઠરી શકતું નથી.

હીટની સાચી ઓળખ ન થવી – યોગ્ય સમયે બીદાન ન થતા ગર્ભ રહેતું નથી.

સાચો સમય: હીટ દેખાય ત્યારે 12–18 કલાકમાં બીદાન કરવું.

બળદ/વીર્ય (semen) ની ગુણવત્તા ખરાબ હોવી – ક્યારેક વીર્ય યોગ્ય ન હોવાથી પણ સમસ્યા થાય છે.

ખોરાકમાં ખામીઓ – મિનરલ, કેલ્શિયમ, ફોસ્ફરસ, વિટામિન-E, સેલેનિયમ વગેરેની અછતથી બાંઝપણ વધે છે.

ગર્ભાશયમાં ગાંઠો (cysts) – કેટલાક પ્રાણીઓમાં ઓવેરી પર સિસ્ટ બને છે, જેના કારણે નિયમિત હીટ આવતી રહે છે પણ ગર્ભ રહેતું નથી.

પેટમાં જીવાત (worms) / પોષણની ઉણપ – શરીર કમજોર હોય તો પણ ગર્ભ ઠરી શકતું નથી.

ઉપાય (શું કરવું)

વેંટરનરી ડૉક્ટર પાસે ચેકઅપ કરાવો → ગર્ભાશયમાં ચેપ કે કોઈ તકલીફ હોય તો ઈલાજ જરૂરી છે.
 મિનરલ મિશ્રણ + કેલ્શિયમ નિયમિત ખોરાકમાં આપો (જેમ કે chelated mineral mixture, bypass fat, vitamin-E + selenium powder).
 ડિવોર્મિંગ (કૃમિ નાશક દવા) 6 મહિને એકવાર આપવી.
 હીટનો સાચો સમય ઓળખો → સવારે હીટ આવે તો સાંજે બીદાન કરો, સાંજે આવે તો બીજા દિવસે સવારે.
 જો 3–4 વાર બીદાન પછી પણ ગર્ભ ન રહે તો → સોનોગ્રાફી (ultrasound) કરાવીને ખરું કારણ જાણવું.

મોટાભાગે આ સમસ્યા uterus infection + ખોરાકની ખામીને કારણે હોય છે.
જો સમયસર સારવાર કરાવશો તો 80% પ્રાણી સરળતાથી ગર્ભ ધારણ કરી લે છે.