गायच दूध कमी झालं

Question

गायच दूध कमी झालं

Anurag Gupta · Accepted Answer

जर तुमच्या गायचं दूध कमी झालं असेल, तर त्यामागे काही नैसर्गिक, आरोग्याशी संबंधित किंवा आहाराशी संबंधित कारणं असू शकतात. गाय दूध देण्यामध्ये अचानक घट येणं ही एक गंभीर लक्षण असू शकते आणि त्यामागे शारीरिक त्रास, अपुरी खुराक, पाण्याचा अभाव, वातावरणातील बदल किंवा स्तनातील आजार असतो.

सर्वप्रथम, तुम्ही पाहिलं पाहिजे की गाय चांगलं खात आहे का? अनेक वेळा पोटात गॅस होणं, जंत, अपचन किंवा तापमानात बदल यामुळे खाणं कमी होतं आणि त्याचा थेट परिणाम दूध उत्पादनावर होतो. जर गायीने खाणं कमी केलं असेल, तर पचन सुधारण्यासाठी हरभऱ्याच कडधान्याच कडब्याबरोबर थोडं गूळ, मीठ आणि पाचक औषधं मिसळून द्यावं.

दूध कमी होण्याचं एक महत्त्वाचं कारण म्हणजे पाणी. जर गाय पुरेसं पाणी प्यायली नाही, तर ती दूध तयार करण्यासाठी आवश्यक ओलावा टिकवू शकत नाही. रोज कमीत कमी 40–50 लिटर स्वच्छ पाणी आवश्यक असतं.

आणखी एक कारण म्हणजे स्तनशोथ (Mastitis). जर गाय दूध काढताना त्रास दाखवत असेल, स्तन गरम वाटत असतील किंवा दूधात ढवळण दिसत असेल, तर हे आजाराचं लक्षण आहे. यासाठी पशुवैद्यकांचा सल्ला घेऊन औषधोपचार सुरू करणं गरजेचं आहे.

आहारात तुम्ही भरपूर हिरवा चारा, मक्याचं सायलाज, कडधान्याचं मिश्रण आणि तेलबियांचं पीठ (जसं की सरसों, बिनौला) यांचा समावेश केला तर दूध वाढण्यास मदत होईल. यासोबतच खनिज मिश्रण आणि थोडं गुळ देखील उपयोगी ठरतं. दर 3-4 महिन्यांनी जंतनाशक देणं देखील आवश्यक असतं.

हिवाळ्यात किंवा पावसाळ्यात अचानक दूध कमी होणं वातावरणीय तणावाचं लक्षण असतं. यासाठी गायीला थंड वाऱ्यापासून वाचवा, कोरडं आणि स्वच्छ गोठा ठेवा.

जर तुम्ही मला गायीचं वय, किती दिवस झाले ब्यायल्यानंतर, काय खायला देता, आणि सध्या काही त्रास आहे का हे सांगितलं, तर मी तुमच्या परिस्थितीनुसार अधिक योग्य सल्ला देऊ शकेन.