Sir kanda khat konte aani kiti divsa nantr captive

Question

Anurag Gupta · Accepted Answer

कांद्याच्या पिकात खत व्यवस्थापन हे अत्यंत महत्त्वाचे असते कारण योग्य प्रमाणात व योग्य वेळी खत न दिल्यास कांद्याच्या गड्डयाचा आकार, रंग, वजन आणि टिकाऊपणा यावर विपरीत परिणाम होतो. कांद्याचे उत्पादन वाढवायचे असेल तर जमिनीची तयारीपासून ते गड्डा तयार होईपर्यंत खतांची योग्य नियोजनपूर्वक मात्रा देणे आवश्यक आहे.

जमिनीची तयारी करत असताना शेणखत देणे सर्वात पहिलं पाऊल आहे. शेणखत मुळे जमिनीचा कस वाढतो, मृदूता टिकते आणि सूक्ष्म जिवाणूंना पोषण मिळते. नीट कुजलेले शेणखत किंवा कंपोस्ट खत लागवडीच्या अगोदर शेवटच्या नांगरणीवेळी चांगले मिसळून द्यावे. हे पिकासाठी एक नैसर्गिक आधार तयार करते.

कांद्याच्या लागवडीनंतर काही दिवसांनी म्हणजे साधारणतः 15 ते 20 दिवसांनी पिकात पहिल्या वाढीचा टप्पा सुरू होतो. यावेळी बियाण्याच्या रुजवणीनंतर तयार झालेली रोपे जोरात वाढू लागतात. अशा वेळी नायट्रोजनयुक्त खत म्हणजे युरिया दिल्यास पाने हिरवीगार होतात, वाढ चांगली होते आणि गड्डा बनायला सुरुवात होते. मात्र, युरिया एकदाच दिला तर तो पिकाला अपाय करू शकतो. म्हणून त्याची मात्रा दोन हप्त्यांत विभागली जाते – पहिली मात्रा 15-20 दिवसांनी आणि दुसरी मात्रा 40-45 दिवसांनंतर.

फॉस्फरस आणि पोटॅश ही खते मात्र पेरणीच्या वेळेसच पूर्णपणे देणे फायदेशीर ठरते कारण यांचा प्रभाव मुळांच्या विकासावर आणि गड्ड्याच्या मजबुतीवर असतो. जर फॉस्फरस कमी दिला गेला तर मुळे नीट वाढत नाहीत आणि पिकाची अन्नशोषण क्षमता कमी होते. पोटॅशमुळे गड्डा अधिक चांगल्या प्रकारे भरतो आणि साठवण क्षमतेत वाढ होते.

त्यानंतर पिकाची वाढ सुरू राहते, पाने जाडसर व गडद हिरवी राहतात आणि जमिनीत गड्ड्याचे प्रमाण हळूहळू वाढू लागते. या टप्प्यावर दुसरी युरियाची मात्रा द्यावी लागते. ही मात्रा जर वेळेवर दिली नाही तर गड्ड्याची वाढ खुंटते, आणि उत्पादनात घट येते.

खते देताना हे लक्षात ठेवणे आवश्यक असते की प्रत्येक वेळी खते पाण्यासोबतच द्यावीत, म्हणजे ती थेट मुळांपर्यंत पोहोचतात. जर कोरड्या जमिनीत खते दिली गेली तर त्याचा उपयोग कमी होतो, कधी कधी पिक जळण्याची शक्यता देखील असते. त्यामुळे खत देण्याआधी किंवा त्याच वेळी हलकं पाणी देणं गरजेचं आहे.

जर जमिनीत झिंक किंवा गंधक यांचा अभाव असेल तर त्याचंही योग्य व्यवस्थापन केलं पाहिजे. काही भागांत झिंक सल्फेट दिल्यास पाने अधिक चमकदार होतात आणि गड्ड्याला चांगला आकार येतो.

या सगळ्या प्रक्रिया योग्य प्रकारे केल्या गेल्या तर कांद्याचं उत्पन्न नक्कीच वाढेल आणि उत्पादनाची गुणवत्ता सुध्दा चांगली राहील. जर तुम्हाला यावर एक संपूर्ण मार्गदर्शक हवे असेल जे प्रिंट करून वापरता येईल, तर मी ते तयार करू शकतो.